Synagoga Szatana

S. Przybyszewski

Moi współcześni (fragmenty)

Owocem tych moich po on czas bardzo jeszcze pobieżnych demonologicznych studiów była obszerna broszura; Synagoga Szatana - i od tego czasu przylgnął do mnie przydomek "satanisty!"
Ten "satanizm" rozsławił moje nazwisko, a raczej osławił niesłychanymi anegdotami. Raz zrobiono ze mnie przecież hierofanta jakiejś sekty satanicznej czy też paladystycznej, utrzymywałem ponoć bliskie stosunki z miss Dianą Yaughan i Leonem Tasdlem, i byłem oczywiście uczestnikiem "czarnych mszy" i powiernikiem samego Baphometa, i znalazł się nawet w Niemczech swoją drogą bardzo poczytny pisarz Landau, który w swej powieści uwiecznił mnie jako prowodyra sekty lucyferianów.
Jakie to wszystko niepojęte w swej potwornej głupocie! A może tylko system ogłupiania ze strony krytyków ich czytelników, brudne Te Deum obłudy, fałszu i kłamstwa tych, którzy tak gwałtownie ubić mnie pragnęli. Bo czym byt w istocie samej ten mój "satanizm", który może najsilniej ujawnił się w mej młodocianej powieści Dzieci Szatana, pisanej w tym samym czasie, w którym pisałem De projundis, Na drogach duszy, Synagogę Szatana i ostatni tom Homo sapiens?
Na czym polega ten mój "satanizm"?
Ducha buntu, Prometeuszowego ducha, który jest patronem i godłem wszystkich duchów wolnych, nie dających się wepchnąć w jarzmo tego wszystkiego, co dla społeczeństwa jest pożytecznym, i jedyną prawodawczą normą nie dającego się pętać kajdanami ciasnego, rachitycznego dogmatyzmu, a spragnionego coraz wyższego doskonalenia się - oczywiście kosztem urzędowej etyki - wprowadzenia ducha ludzkości na słoneczny dzień Wolności - nazywają urzędowe kościoły Szatanem, Lucyferem, Baphometem (czytaj odwrotnie, a otrzymasz: tem. o. h. p. a., to znaczy templum omnium hominum pacis abbas: templum - zakon templariuszy), otóż tymi symbolami posługują się twórcy, którzy wywracają dogmaty, a przynajmniej zapuszczają się w dzierżawy, przeobszerne dzierżawy duszy ludzkiej, wyklęte najsroższymi anatemami i interdyktami dogmatyzmu.
Ten mój "satanizm" to me tylko to huysmansowskie a rebours, ale na wskroś rodzime, polskie liberum veto, tylko nie to veto spodlonego warcholstwa, ale to szczytne, gejzerem ukropu buchające Mickiewicza;

Ja wydam Tobie krwawszą bitwę niźli Szatan,
On walczył na rozumy, ja wyzwą na serca.
Cóż Ty większego mogłeś zrobić - Boże?
Przyszedłem zbrojny całą myśli władzą,
Tej myśli, co niebiosom Twe gromy wydarła,
Śledziła chód Twych planet, głąb morza rozwarła,
Mam więcej, tą Moc, której ludzie nie nadadzą,
Mam to uczucie, co się samo w sobie chowa
Jak wulkan, tylko dymi niekiedy przez słowa.

Ten mój "satanizm" to wiara Słowackiego, że nie Bóg, tylko duch ludzki może czynić cuda: "Bóg, kiedy z Noem uczynił przymierze, rozwieszając tęczę nad wodami, zaklął się, że więcej cudów czynić nie będzie, że praw, przez Ducha nadanych Materii, nigdy nie naruszy, ale Duchowi da za podstawę Wolności, a złamanie tych praw sile własnej Ducha światowego pozostawi".
I ten mój "satanizm" przedstawia się w Mickiewiczowskiej parafrazie nauki Boehmego w ten sposób:

"Jedna z iskier, wychodząca z mrocznego ośrodka Bóstwa, wyniosła się do stanu płomienia, a płomień ten tworzył indywidualność silną, anielską lub archanielską itd. Jedna z tych indywidualności, stanowiąca część integralną Bóstwa, mająca zatem wolną wolę, uczyniła, gdy przyszła do apogeum swej siły, akt przeciwny Wszechogółowi Stworzenia (wszechogół Mickiewicza to "pełnia ojcowskiego łona" Słowackiego - świat idei według Platona, Pleroma gnostyków), chciała się sama miast Boga stać ośrodkiem stworzenia. Ten to Duch, mający jak Prometeusz przeświadczenie swojej siły, nie chciał jej podać Wszechogółowi i stał się w ten sposób jego wrogiem - Szatanem. Szatan jest twórcą widzialnego świata, a świat ten jest wynikiem działania "Buntu". Źródłem powstania tego świata jest wolna wola duchów, zrywających jedność z Bogiem przez pychę: wolna wola, którą te duchy posiadają, jako części integralne, emanacje ducha Bożego. Idee, które zapragnęły stać się Absolutem, popełniły grzech pierworodny. Byt materialny jest zatem wynikiem grzechu pierworodnego - a życie grzech ten winno zmazać."
Bunt dał początek Materii. A sprawcą tego Buntu był Szatan!
Dlatego gnostycy uważali Boga Starego Testamentu za niższego Eona, Demiurga lub wprost Szatana. I do tego Szatana, twórcy świata materialnego, Prometeusza Hellady, którego Byron pierwszy wywlókł z ciasnoty dogmatycznej w Kainie, modli się i Baudelaire, i Verlaine, a tryumfalnym krzykiem do tego dobroczyńcy ludzkości i opiekuna wszelakiego wyzwolenia bucha wspaniały hymn Carducciego:

Salute, oh Satana!
O rebelione,
O forza vindica
De la ragione!
Sacri a te salgono
Gl'incenzi e i votti!
Hai vinto Il Geova
Dei sacerdoti.

(Cześć Ci, Szatanie! / Buncie z przedwieczy, / Potęgo zemsty / W myśli człowieczej! / Hymny do Cię płyną i dymy godowe, / Boś kapłańskiego / Zgnębił Jehowę.)

Satanizm mój to ciężki, krwawy, przebolesny ból Bytu, który przeczuwa Nieśmiertelność i Nieśmiertelność tworzy i urąga Bogu "Wszechogółu", który tam:

- - mądrze i wesoło
Zawsze rządzisz,
Zawsze sądzisz,
I mówią, że Ty nie błądzisz!

Satanizm mój, to ciężkie zwątpienie, że:

Bólem jest wiedza. Ten, kto wie najwięcej,
Najgłębiej czuje tę prawdę okropną,
Że drzewo wiedzy nie jest życia drzewem...

I satanizm, jeżeli chcecie, to ten "wieczny rewolucjonista, pod męką ciał leżący Duch", który mniema, że "prawa natury nie są wieczne, ale mogą być siłą ducha przełamane", a duchy nieśmiertelne

- - w co tylko wierzą,
Nawet, że globy w słońca zapalą
Nawet, że ruszą ciało z mogiły,
Wszystko mieć będą, w co uwierzyły.

I ten satanizm to drwiące słowa "Tłumacza Słowa" do Heliona:
"Ludzie nieużyteczni nikomu, którzy kilka dusz jałmużną splamili, kilka ranków w kościele przeklęczeli, zamknęli się we własnym ciele, niby ślimacy - odjęli światu siłę, jaką mieli, światło, z jakim je Bóg może przysłał na ziemię... I po kilku milionach milionów lat spodziewasz się znaleźć gdzieś zachowane na wieczność te karykatury ludzkości, odpowiadające aniołowi sądu, który je zapyta o wiarę, że nie wiedzą, jaka jest, ale ją sądzą taką być, jaka była w uczonej teologicznej głowie księdza spowiednika. Cóż! Czy nie rozśmiejesz się serdecznie na dobroduszność tych mieszkańców wiecznych wieczności?" Tym biednym, mało- i dobrodusznym duszyczkom rzuciłem w twarz moje zapamiętałe: "Mydlarze!" Ale "satanizm" w tym pojęciu wydaje się być nauką hermetyczną, zamkniętą na siedem pieczęci - oczywiście w pierwszym rzędzie dla dziennikarskich krytyków i historyków literatury.
Ich "satanizm" - innego nie pojmują - to niesłychanie głupia i bezczelna blaga Leona Taxile'a i jego iluzorycznej, prawdopodobnie wcale nie istniejącej pomocniczki, miss Diany Yaughan: potworna blaga, na której lep pozwolił się wziąć nawet Watykan. W istnienie diabla i najrozmaitszych sekt, które go obecnie - w naszych czasach - wyznawają - uwierzyło na podstawie dzieła Taxile'a "Le diable au XIX-eme siecle" całe gremium kardynałów i ono to musiało ponieść ciężki i bolesny srom, gdy je w parę lat później Taxile w niemiłosierny sposób wykpił, a dzieło swoje uniewinnił pozorem "najgenialniejszej mistyfikacji" Kościoła, na jaką się dotychczas mózg ludzki zdobył.
Ciekawe, że na tym polu "genialnej mistyfikacji" właśnie w tej wierzeniowej dziedzinie znalazł Taxile godną siebie rywalkę: madame Blavatsky - ta tylko różnica, że Taxile zdołał zahipnotyzować li tylko Kurię Apostolską, natomiast stare medium Blavatsky- całą setkę tysięcy teozofów. Ale już wolę diabła Taxile'a, bo ma za sobą wspaniałą, tysiącznowieczną tradycję, a te mahatmy Bławackiej to bardzo kiepscy nouveau-riche 's.
Och! Jak mi przykro rozwiać jedną z najwięcej interesujących legend, które się naokoło mnie owijały. Ten cały mój satanizm, pozbawiony uczestnictwa w czarnych mszach, doszczętnie wyzbyty potwornych, orgiastycznych seansów, odarty z całego uroku tajemniczych obrzędów, zbrodniczo-sadystycznych zakusów, ten mój satanizm bez kradzieży i plugawienia świętych hostii, bez krwi chociażby przed czasem na świat przyszłych embrionów- co to za biedny, suchy, prozaiczny satanizm!
A szkoda, szkoda, że nie mogę się pochełpić ani przynależnością do jakiejkolwiek sekty, która na tronie Boga osadziła najwspanialszego z Jego aniołów - potężnego Samjazę: on pierwszy podniósł bunt przeciw Bogu i na ziemię został strącony! Mało znam dekarchów jego orszaku, takiego np. Azazela, który nauczał ludzi sporządzać miecze i noże, tarcze i pancerze, a równocześnie otworzył im oczy na bogactwo i wartość drogich kamieni, kobietom dał do rąk szminkę, pokazał im, jak mają sobie czernić brwi, a karminem wargi smarować - wskutek czego powstało według Księgi Henocha (rozdział 7, 2 - 8) ogólne bezbożne błąkanie się po najzdradliwszych drogach, rozpusta i wzajemne mordowanie się. Bliższy jest mi już Baragiel, który bieg gwiazd tłumaczył i wpływ ich na ród ludzki; coś niecoś dowiedziałem się od Kokabiela o niesłychanym znaczeniu Zodiaku; Asdariel zdradził mi tajemnicę powstania alfabetu hebrajskiego na podstawie zmiennych faz księżyca; u Tamiela liznąłem coś z nauki astrologii; Amiziras wtajemniczał mnie w upiorne cuda, jakie o północy w aequinoctium we wszelakich roślinach się odbywają, ale przeraziłem się, gdym wraz z Henochem ujrzał, jaki piekielny anarchizm wytworzyli na ziemi ci strąceni aniołowie.
Patrząc obecnie na orgie bolszewizmu, przypomina mi się wszystko, com wtedy ujrzał.
Każdy z tych dziesięciu najwspanialszych aniołów popełniał zbrodnie bez liku i miary.
Piękność ziemskich kobiet spowodowała ich bunt przeciw Bogu, bo zapragnęli je posiąść i dzieci z nimi spłodzić.
I napłodzili dzieci bez liku, straszliwych gigantów, a każdy z nich był na trzy tysiące łokci długi, którzy wszystko pożarli, co trud ludzki stworzył, a gdy już nic nie pozostało, zaczęli sami siebie wymordowywać, tak że cała ziemia stękała i jęczała wskutek tych straszliwych zbrodni, a stek i jęk był tak straszny, że dotarł do tronu Bożego.
I Bóg powołał do siebie Michała, Uriela, Rafała i Gabriela, a zwracając się do Rafała, rozkazał mu, by największego zbrodniarza, Azazela - rozpustnego uwodziciela kobiet, który ich wszystkich sprośności wyuczył, który rozbudził w nich próżność i pustotę, kłamstwo i fałsz - związał i spętał na rękach i nogach, wrzucił do ciemnicy, otworzył na oścież pustynię w Dudael, zwalił na niego ostre skał złomy, odwrócił go twarzą na ziemię, aby nigdy już światła nie ujrzał.
On to, najniebezpieczniejszy i najsprośniejszy z aniołów, stal się przyczyną zepsucia i zgnilizny dopiero co stworzonego świata. On byt ojcem miłosnego obłędu, który krwią mózg zalewa i z mędrca robi głupiego błazna, z bohatera nędznego tchórza, łagodnego baranka przemienia w krwiożerczego tygrysa, świętego na chutnego byka - z łagodnej niewiasty czyni wściekłą hienę, czystość wywraca na ręby, tak że się staje plugawą gnojówką, a niewinne, anielskie oczy rozpłomienia żarem najgorętszej rozpusty.
Ale na nic się nie zdała kara, jaką Bóg zesłał na Azazela, boga ziemskiej miłości, pragnień, pożądań, rozpusty, krwiożerczych namiętności, boga najwyszukańszych sideł, jakimi samica samca i na odwrót samiec samicę pęta, boga zdrady, przewrotności, niechlujstwa i kłamstwa, i fałszu: zbyt głęboko zapuścił swoje korzenie Azazel, a mimo że Bóg przez Astarialiora, syna Lamecha, zwiastował ziemi potop i zagładę, i groźbę swoją wykonał, nic się od tego czasu nie zmieniło.
Ten sam wkoło opętany taniec Miłości i śmierci, Zbrodni i Rozpusty! Azazel wydobył się z pustyni w Dudael, a nigdy nie był potężniejszym, jak w naszych czasach!
Jednemu tylko podlega; temu, na którego Bóg nie odważył się targnąć, na tego, którego bunt dał początek materii, a któremu na imię:
Samjaza - Szatan - Lucyfer.
Nie spisał się Archanioł Michał, któremu Bóg poruczył zniszczenie Samjazy - pewność to on, Samjaza, który zawarł śluby z gnostyczną Achamoth - Tęsknotą!
Rzadko która apokalipsa - a jest ich wiele (między innymi cały twór Dostojewskiego) - zrobiła na mnie tak potężne wrażenie, jak ta Księga Henocha, nawiasem mówiąc boskie źródło, z którego czerpał całymi garściami Dante, gdy tworzył swoją Boską Komedię!
A i dla mnie księga ta - źródłem mojego biednego "satanizmu" - he, he - w Henochu odnajdziecie mój satanizm.